Wat begon met backpacken in Costa Rica en vrijwilligerswerk bij een schildpaddenproject, groeide uit tot een eigen natuurreservaat. Maarten van der Beek, medeoprichter van Adopteer Regenwoud, woont inmiddels met zijn gezin in Costa Rica en zet zich dagelijks in voor de bescherming van het regenwoud. Wat maakt het Costa Ricaanse regenwoud zo bijzonder en wat gebeurt er met een donatie aan de Stichting Adopteer Regenwoud? Maarten vertelt over zijn passie voor natuur, de bescherming van 300 hectare regenwoud en de mensen die daarbij betrokken zijn.
Stichting Adopteer Regenwoud in het kort:
- Beschermt tot nu toe 300 hectare regenwoud in Costa Rica
- Herstelt voormalig landbouwgebied tot regenwoud
- Meer dan 1.000 diersoorten ontdekt
- Betrekt de lokale gemeenschap bij natuurbescherming
- Een donatie van €2,50 beschermt 1 m² regenwoud
Van backpacken naar natuurbescherming in Costa Rica
Maarten was al vroeg gefascineerd door biologie en ecologie. “Er bestaat zo’n klassiek filmpje waarin ik als jong ventje zeg dat ik bioloog wil worden”, lacht hij. Nog voor zijn studie reisde hij samen met buurjongen en later ook studievriend Matthijs Bol naar Costa Rica. Ze verkenden backpackend het land en deden vrijwilligerswerk bij een schildpaddenproject. “Onze kennismaking met dat project was eigenlijk het begin. We werden verliefd op het land en keerden verschillende keren terug. We leerden de gidsen steeds beter kennen en ze namen ons mee de heuvels in. Daar was alles nog wild en groen.”
De start van stichting Adopteer Regenwoud
Qua onderzoek en bescherming gebeurde er nog niks in dit stuk regenwoud. Het zaadje voor Adopteer Regenwoud was geplant. Tijdens hun studie droomden ze verder. Met eigen geld kochten ze een stukje land en richtten ze een stichting op: Matthijs als tropisch bosbouwer en Maarten als bioloog. “En dat is in de loop van de jaren uitgegroeid tot Stichting Adopteer Regenwoud.” Inmiddels is dit waar Maarten al sinds 2017 met zijn gezin woont. “Mensen ontvangen, onderzoek doen, mensen lokaal betrekken bij natuurbehoud. Met heel veel passie en plezier.”
Biologische hotspot
“Wij zitten in een van de twintig meest biodiverse plekken ter wereld. Vooral de laaglandregenwouden zijn bijzonder, maar juist die staan onder druk. Dat zijn de meest diverse regenwouden, maar ook het soort regenwouden dat het zwaarst onder druk staat.” In de laaglanden is het eenvoudig om landbouwgrond te maken of vee te houden. Deze stukken bos worden vervangen door bananen-, ananas- en oliepalmplantages. Daardoor is er in Costa Rica nog maar weinig van dit oorspronkelijke regenwoud over. “Wat er nog is, is superbelangrijk. Veel soorten, zowel planten als dieren, hebben ruimte nodig om in hoogte te kunnen bewegen. Er zijn dieren die gedurende het jaar of hun leven migreren van laaglanden naar de bergen of andersom. Die verbinding is in Costa Rica voor een heel groot deel verdwenen.”
Wat gebeurt er als niemand het regenwoud beschermt?
In Costa Rica gaat ontbossing vaak stap voor stap. “In het gebied rondom het reservaat zijn het vooral kleine boeren die het bos omzagen. Langzaam wordt het uitgedund. Als er uiteindelijk alleen weiland overblijft, is het bos normaal gesproken verloren.” Alleen een stuk regenwoud kopen en beschermen is daarom niet genoeg. “Juist de mensen die rondom het reservaat wonen, moeten bij natuurbescherming worden betrokken. Iedereen vecht hier tégen de natuur. Er zijn ziektes en plagen op de oogst, er zijn slangen. Alles anders dan gras zit een koeienboer eigenlijk in de weg.” De lokale stichting heet daarom Work with Nature. “We vergroten de impact van onze werkzaamheden door lokale bewoners mee te nemen in het verhaal, hen economisch perspectief te bieden en kinderen al vroeg enthousiast te maken voor de natuur. Zij hebben als bewoners veel meer invloed dan wij als stichting.”
Als reiziger van Better Places kan je met je reis bijdragen aan Adopteer Regenwoud. Maak je gebruik van ons vriendenvoordeel of vaste klantenvoordeel, dan ontvang je een voucher van 50 euro. Je kunt daarbij zelf kiezen of je deze wilt gebruiken als reistegoed voor een volgende reis, of wilt doneren aan Adopteer Regenwoud.
Wat gebeurt er met mijn donatie aan Adopteer Regenwoud?
De belofte van Adopteer Regenwoud is helder: “Voor iedere € 2,50 die we ontvangen, kopen we één vierkante meter regenwoud aan om langdurig te beschermen.” Maar die € 2,50 gaat niet alleen naar de aankoop van een vierkante meter. Het geld maakt onderdeel uit van de bredere aanpak van de stichting. Zo zijn er herbebossingsprojecten en werken ze samen met basisscholen. “Kinderen leren over de natuur die soms maar honderd meter van hun huis ligt, maar waar ze weinig van weten.” Ook lokale werkgelegenheid is belangrijk. “We werken met boswachters, zelf opgeleide gidsen, koks, schoonmakers, een bewaker en een tuinman. Allemaal mensen die hun familie kunnen ondersteunen met de baan die wij ze bieden.” Zo wordt natuurbescherming lokaal waardevol. “Dat is een heel concrete manier om natuurbescherming de moeite waard te maken voor mensen hier.”
Voor iedere € 2,50 die we ontvangen, kopen we één vierkante meter regenwoud aan om langdurig te beschermen.
Hoe snel herstelt het regenwoud?
Het allereerste stukje land dat Maarten en Matthijs in 2009 kochten, ziet er intussen heel anders uit. “Daar hebben we niks mee gedaan. Dat is dus nog steeds open.” Precies daarnaast ligt het herbeboste gebied uit 2018. Maarten ziet het verschil dagelijks. In 2018 plantte de stichting bomen op een voormalig weiland. “Die bomen zijn nu allemaal dertig meter hoog.” Wie erdoorheen loopt, heeft niet eens meer door dat het om een voormalig weiland gaat. Inmiddels heeft zelfs een hert met een jong er haar leefgebied van gemaakt. “Natuurherstel kan sneller gaan dan je misschien verwacht. Na een jaar of twintig kan in veel tropische gebieden de biodiversiteit alweer heel dicht tegen die van een ongerept bos aan zitten.” Een volledig origineel regenwoud terugkrijgen duurt wel honderden jaren.
Meer dan duizend diersoorten ontdekt
De biodiversiteit van het reservaat is indrukwekkend. Samen met studenten hebben Maarten en zijn team al meer dan duizend diersoorten op naam gebracht. “Dan heb ik het niet over torretjes en mieren, dan zou het nog meer zijn.” Er leven poema’s, ocelots, zwijnen, herten, miereneters en bijzondere boomkikkers, zoals de tiger leaf frog. Daar zitten bijzondere ontdekkingen tussen. Zo bleek een libellensoort waarvan ooit één exemplaar was gevangen in de jaren tachtig, opnieuw in het reservaat voor te komen. “Die soort was daarna nooit meer waargenomen totdat wij erachter kwamen dat er een hele populatie bij ons in het reservaat zat.”
Als ik ’s ochtends vroeg de mist in het reservaat zie hangen en de hele groene vallei zie die we met z’n allen beschermen, dan ben ik gigantisch trots!
Iets om trots op te zijn
“Als wij hier de 80 basisschoolkinderen over de vloer krijgen, die leren over bidsprinkhanen of over het belang van bomen voor drinkwater in het dorp, dan ben ik apetrots”, vertelt Maarten. En dan is er nog de gids, die inmiddels vijf of zes jaar bij de stichting werkt. “Een stille jongen, die we Engels hebben geleerd, maar inmiddels ook groepen mee het bos in neemt en grapjes maakt in het Nederlands. En als ik ’s ochtends vroeg als de zon opkomt en vanuit een uitzichtpunt de mist in het reservaat zie hangen en de hele groene vallei zie die we met z’n allen beschermen, dan ben ik gigantisch trots!”
We zijn op dit moment een crowdfunding aan het opzetten om het stuk land te kopen van een buurman die van plan was zijn bos te gaan kappen.
De toekomst van het regenwoud in Costa Rica
De volgende stap is concreet: Adopteer Regenwoud wil een nieuw perceel aankopen. “We zijn op dit moment een crowdfunding aan het opzetten om het stuk land te kopen van een buurman die van plan was zijn bos te gaan kappen.” Voor Maarten blijft de oorspronkelijke droom daarmee springlevend: natuur beschermen, onderzoek doen en mensen enthousiast maken voor de natuur. En misschien begint dat effect wel bij iemand die tijdens een reis door Costa Rica voor het eerst zelf het regenwoud ervaart. “300 hectare klinkt als heel wat, maar voor natuur is het ook weer niet zoveel. Je vergroot ontzettend je impact door mensen mee te nemen in je verhaal en te kiezen voor een aanpak die ook werkt voor Costa Ricanen die hier in de buurt wonen.”
Kun je Adopteer Regenwoud in Costa Rica bezoeken?
“Dat kan wel, maar we concentreren ons op langdurige bezoekers, omdat zij meehelpen aan herbebossen of onderzoeken. We ontvangen zo al jarenlang voornamelijk donateurs van de stichting of bijvoorbeeld ouders van studenten die hier onderzoeken. Maar we zijn aan het kijken of we ook andere mensen kunnen gaan ontvangen, bijvoorbeeld voor een lunch of een begeleide wandeling hier in het bos.” Ook overnachtingen worden voorbereid. Maarten hoopt dat bezoekers niet alleen iets leren over het regenwoud, maar vooral de passie achter het project ervaren. “Dat is waar onze stichting door gedreven wordt: door passie en niet door economisch gewin.” Op kleine schaal wordt de passie alvast doorgegeven. “Mijn kinderen zijn nog jong, maar ze hebben er wel oog voor. Mijn oudste zoon vindt het bijvoorbeeld leuk om nieuwe mensen mee te nemen naar een van de kikkerpoelen, daar kan hij van alles over vertellen…”
