De echte prijs van vliegen

Wat is de echte prijs van vliegen?

Of je nu reist met trein, bus, auto, boot of vliegtuig: elke vorm van vervoer heeft impact. Denk aan uitstoot van broeikasgassen, luchtvervuiling en geluidsoverlast. Alleen zie je die kosten niet terug op je ticket. Terwijl ze er wél zijn. Herstel van natuurgebieden, maatregelen tegen de gevolgen van klimaatverandering; dat zijn allemaal zaken die echt geld kosten. Wanneer je deze verborgen kosten optelt bij de huidige ticketprijs, zie je de echte prijs. Dat is geen mening, maar een berekening gebaseerd op wetenschappelijke inzichten en maatschappelijke kosten.

Welke verborgen kosten zijn er?

Samen met het onafhankelijke Impact Institute hebben we de echte prijs van reizen per trein, auto en vliegtuig berekend. Daarbij is gekeken naar internationaal erkende methodes voor impactmeting. Uit een lange lijst van verborgen kosten – zoals onderbetaling, uitputting van grondstoffen en watervervuiling – hebben we ons eerst gericht op twee grote factoren: klimaatverandering en luchtvervuiling. Dat zijn de meest directe en meetbare schadeposten van vliegen. Tegelijk weten we dat dit nog niet het hele verhaal is. Geluidsoverlast en verlies van biodiversiteit zijn bijvoorbeeld nog niet volledig meegerekend. Wat je nu ziet, is dus een ondergrens en zeker geen overdrijving.

Wie betaalt de verborgen kosten?

Als deze kosten niet in je vliegticket zitten, wie betaalt ze dan? Het eerlijke antwoord: wij allemaal. Via belastingen en overheidsinvesteringen dragen burgers bij aan het herstellen of beperken van schade. Denk aan dijkverhogingen tegen stijgend zeewater. Dat betekent dat ook mensen die zelden vliegen meebetalen aan goedkope tickets. Vanuit het principe van rechtvaardigheid is dat lastig uit te leggen. Wie de impact veroorzaakt, zou ook de bijbehorende kosten moeten dragen. Dat is wel zo eerlijk.

Wordt vliegen duurder door true pricing?

Het doel van true pricing is niet om reizen onbereikbaar te maken. Het doel is om inzicht te geven, zodat schade vermindert. Transparantie zorgt voor betere keuzes en stimuleert innovatie. Hoe minder negatieve impact een vervoermiddel heeft, hoe lager de verborgen kosten en dus de echte prijs. Daarom ligt de echte prijs van een treinreis aanzienlijk lager dan die van een vlucht naar dezelfde bestemming. Minder uitstoot betekent minder maatschappelijke kosten. Dat laat zien dat duurzamer reizen niet alleen beter voelt, maar aantoonbaar minder schade veroorzaakt.

Betere keuzes maken

Waarom laten wij dit zien, terwijl we zelf geen vliegtickets verkopen? Omdat we geloven dat kennis leidt tot verantwoordelijkheid. Reizigers die inzicht krijgen in impact, maken aantoonbaar bewustere keuzes. Misschien kies je voor de trein naar Spanje in plaats van het vliegtuig. Of kies je voor een dichterbij gelegen bestemming. Wist je bijvoorbeeld dat de echte prijs van een vlucht naar Bali veel hoger ligt dan die naar Zagreb, terwijl de Kroatische kust minstens zo indrukwekkend is? Kleine keuzes maken samen een groot verschil, zeker als steeds meer mensen meedoen.

Vliegen alleen voor de rijken?

Onze berekeningen laten zien dat de trein vrijwel altijd de beste keuze is voor klimaat en gezondheid. Daarna volgt de auto, mits je samen reist. Over vliegen waren we zelf ook verrast: de echte prijs ligt soms twee keer zo hoog als de huidige ticketprijs. Dat roept de vraag op of vliegen dan alleen voor de rijken wordt. Maar wereldwijd heeft 80% van de bevolking nog nooit gevlogen. In Nederland is 8% van de mensen verantwoordelijk voor 40% van alle vluchten. Tegelijk zijn het vaak de meest kwetsbare groepen die de gevolgen van klimaatverandering het sterkst voelen. Vanuit het principe van rechtvaardigheid is het logisch dat veelvliegers meer verantwoordelijkheid nemen, of minder vliegen.

Op naar een leefbare planeet

Stel je voor dat de echte prijs standaard wordt betaald. Dan kan dat geld direct worden ingezet voor herstel en verduurzaming, zoals het beschermen van biodiversiteit of het versnellen van innovatie in de luchtvaart. Helaas duurt het naar verwachting nog decennia voordat langeafstandsvluchten écht duurzaam zijn. Tot die tijd is minder vliegen de meest effectieve keuze. Transparantie over de echte prijs helpt daarbij. Het creëert bewustwording bij reizigers, stimuleert de reisbranche en geeft beleidsmakers richting. De echte prijs berekenen is geen eindpunt, maar een eerste stap naar een eerlijker systeem en uiteindelijk naar een planeet die leefbaar blijft voor ons allemaal.

Meer weten over het onderzoek?

Wil je meer weten over het onderzoek van het Impact Insitute, bekijk dan dit document.